Trung tâm nam học

Bệnh viện Hồng Hà - Since 1999

  • Thứ 2 - Chủ nhật | 7h-17h
  • 16 Nguyễn Như Đổ, Văn Miếu, Hà Nội

Tổng đài tư vấn

1900.633.988

Đặt lịch thăm khám

Tinh hoàn ẩn là gì? Nguyên nhân nào khiến bạn bị mắc căn bệnh này

Tinh hoàn ẩn là một tình trạng thường gặp chủ yếu ở trẻ em và đôi khi là cả ở người trưởng thành nếu không được phát hiện và điều trị từ khi còn bé. Tinh hoàn ẩn là một hiện tượng tinh hoàn của bé khi sinh ra không được đặt đúng chỗ, và theo thống kê thì có khoảng 39% trẻ em khi sinh ra có nguy cơ mắc căn bệnh này. Bản thân căn bệnh tuy không quá nghiêm trọng nhưng nếu để lâu thì nó có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm khi trưởng thành.

Tinh hoàn ẩn

Tinh hoàn ẩn là căn bệnh thường gặp phổ biến ở trẻ em

1.Tinh hoàn ẩn

1.1 Tinh hoàn ẩn là gì?

Tinh hoàn ẩn

Tinh hoàn ẩn khiến cho tinh hoàn không di chuyển xuống bìu

Tinh hoàn ẩn là hiện tượng một hoặc cả hai tinh hoàn không di chuyển xuống vị trí bìu mà vẫn ở phần bụng hay ống bẹn trước khi sinh.

Tinh hoàn ẩn là một trong những dị tật bẩm sinh phổ biến nhất của cơ quan sinh dục nam, xảy ra ở 1% bé trai khi được một tuổi. Phần lớn thời gian, tinh hoàn sẽ không tự mình di chuyển vào vị trí thích hợp trong vài tháng đầu tiên của cuộc đời. Nếu con trai của bạn có khả năng mắc tình trạng này, các phương pháp phẫu thuật có thể giúp di chuyển tinh hoàn vào bìu.

Ngoài ra nếu không được phát hiện sớm và điều trị, tình trạng này có thể dẫn đến những diễn biến trầm trọng khi lớn lên thậm chí có thể gây vô sinh ở nam giới trong độ tuổi thanh thiếu niên hay người trưởng thành.

1.2 Các dạng tinh hoàn ẩn 

Có 2 dạng tinh hoàn ẩn bao gồm:

  • Tinh hoàn ẩn sờ thấy: sờ được tinh hoàn ở ống bẹn, tinh hoàn lò xo.
  • Tinh hoàn ẩn không sờ thấy: tinh hoàn ở lỗ bẹn sâu, trong ổ bụng, không sờ thấy tinh hoàn.

Ngoài ra có 5 loại tinh hoàn ẩn có thể gặp bao gồm:

  • Tinh hoàn ẩn: tinh hoàn không nằm trong bìu mà nằm dọc trong đường đi của nó (trong bụng, lỗ bẹn sâu, ống bẹn, lỗ bẹn nông).
  • Tinh hoàn lạc chỗ : sau khi ra khỏi lỗ bẹn nông, tinh hoàn đi lạc tới một vị trí khác mà không đến bìu (tầng sinh môn, củ mu, dây chằng bẹn, cân đùi). 80% xảy ra một bên, kích thước và chức năng thường bình thường.
  • Tinh hoàn co rút (tinh hoàn lò xo): tinh hoàn đi lên khỏi bìu (do cơ nâng bìu hoạt động quá mức và không dính hoàn toàn cực dưới tinh hoàn với bìu). Tự trở lại bìu khi hết kích thích, thường xảy ra hai bên. Các bệnh nhân này có khả năng sản xuất nội tiết và có con như bình thường. Hầu hết các trường hợp tinh hoàn đều di chuyển xuống bìu sau tuổi dậy thì.
  • Tinh hoàn co rút cao  (tinh hoàn trượt): tương tự tinh hoàn co rút, nhưng khó kéo tinh hoàn xuống bìu và khi buông tay tinh hoàn lập tức chạy lên lại.
  • Không có tinh hoàn: tinh hoàn không phát triển hoặc bất sản tinh hoàn (hiếm), có thể kèm bất thường ở thận, niệu quản, bìu.

1.3 Các đối tượng dễ bị mắc tinh hoàn ẩn 

Các yếu tố rủi ro tiềm ẩn có thể bao gồm:

Tinh hoàn ẩn

Hút thuốc lá là phụ nữ đang tự làm hại đứa con và cơ thể mình

  • Trẻ bị sinh non
  • Trẻ sinh ra bị nhẹ cân
  • Hóa chất gây rối loạn nội tiết tố có thể gây cản trở sự cân bằng hormone ở thai nhi bình thường
  • Người mẹ bị béo phì
  • Người mẹ bị mắc bệnh tiểu đường
  • Do người mẹ tiếp xúc với chất diethylstilbestrol (DES)
  • Do người bố hoặc mẹ tiếp xúc với thuốc trừ sâu
  • Tiêu thụ rượu khi mang thai (5 ly trở lên mỗi tuần, nguy cơ tăng gấp 3 lần)
  • Do hút thuốc lá hay hít phải hoặc tiếp xúc khói thuốc trong quá trình mang thai
  • Gia đình có tiền sử bị mắc tinh hoàn ẩn do di truyền
  • Do sử dụng các loại mĩ phẩm độc hạ không rõ xuất xứ
  • Tiếp xúc với phthalate (DEHP)
  • Do sử dụng quá liều thuốc chống viêm (Ibuprofen)
  • Mắc bệnh tiền sản giật (Tiền sản giật càng nặng, nguy cơ gây tinh hoàn ẩn càng lớn)
  • Do trẻ mắc những hội chứng dị tật bẩm sinh – Hội chứng Down, hội chứng Hội chứng Prader–Willi và hội chứng Noonan hay mắc các căn bệnh phát triển khác
  • Thụ tinh trong ống nghiệm

2. Triệu chứng ở người bị tinh hoàn ẩn

Tinh hoàn ẩn

Dấu hiệu bị mắc tinh hoàn lạc chỗ ở bé trai: không nhìn thấy hoặc sờ thấy tinh hoàn ở vị trí bình thường ở bìu

Những biểu hiện ở người trưởng thành vướng phải tình trạng tinh hoàn lạc chỗ bao gồm:

  • Người bệnh tự sờ thấy trong bìu không có tinh hoàn hoặc sờ thấy ở ống bẹn có khối u nổi lên.
  • Bìu kém phát triển, tinh hoàn ẩn càng cao thì bìu càng kém phát triển.
  • Người bệnh chỉ sờ thấy một bên tinh hoàn.Tình trạng này có thể là:
  • Tinh hoàn co rút: tinh hoàn di chuyển lên xuống giữa bìu và bẹn, có thể dễ dàng xuống bìu trở lại khi thăm khám. Điều này không phải là bất thường và nguyên nhân là do phản xạ cơ bìu.
  • Tinh hoàn đi lên hay tinh hoàn ẩn mắc phải: nghĩa là tinh hoàn quay trở lại bẹn và không thể dùng tay để xuống bìu lại được.

3. Nguyên nhân gây ra tinh hoàn ẩn

Sự di chuyển từ bụng xuống bìu của tinh hoàn chịu sự tác động của rất nhiều cơ chế. Nếu những cơ chế này bị ảnh hưởng sẽ làm tinh hoàn không xuống được tới bìu và gây tinh hoàn lạc chỗ.

Những nguyên nhân gây tinh hoàn lạc chỗ thường gặp là:

tinh hoàn ẩn

Do sự phát triển sai lệch của testosterone

  • Rối loạn trục hạ đồi- tuyến yên- tuyến sinh dục: suy tuyến yên làm thiếu gonadotropin gây tinh hoàn ẩn và chứng dương vật nhỏ.
  • Sai lệch tổng hợp testosterone: do thiếu men 17α-hydroxylase, 5α-reductase,… làm cho tinh hoàn không phát triển bình thường.
  • Hội chứng giảm khả năng cảm nhận của các thụ thể androgen: do giảm khả năng cảm nhận của các thụ thể androgen cho nên dù là trẻ trai nhưng sự phát triển các chức năng sinh dục nam bị ảnh hưởng, trong đó có sự đi xuống của tinh hoàn.
  • Estrogen cũng có ảnh hưởng đến sự di chuyển của tinh hoàn tới bìu: mẹ mang thai nhi nam dùng diethylstilbestrol nhiều hay thuốc kháng androgen thì thai nhi có nguy cơ bị tinh hoàn ẩn.
  • Phát triển bất thường của dây chằng tinh hoàn-bìu: làm cho tinh hoàn nằm lơ lửng trên đường di chuyển, không xuống được tới bìu.
  • Các yếu tố cơ học gây cản trở sự di chuyển của tinh hoàn như: cuống mạch của tinh hoàn ngắn, xơ hóa vùng ống bẹn, …
  • Rối loạn phát triển

4. Biến chứng khôn lường của tinh hoàn ẩn

Tinh hoàn ẩn

Nếu một tinh hoàn không đi xuống vị trí vùng bìu, nhiệt độ của nó có thể tăng đủ cao để gây ra tình trạng số lượng tinh trùng thấp hoặc chất lượng tinh trùng kém.

Ung thư tinh hoàn là một biến chứng khác có thể xảy ra của tinh hoàn không di căn.

Người bị mắc bệnh tinh hoàn ẩn cũng có thể làm tăng nguy cơ vướng phải tình trạng xoắn tinh hoàn. Điều này xảy ra khi dây tinh trùng bị xoắn.

Dây tinh trùng chứa các dây thần kinh, mạch máu và ống dẫn tinh dịch giữa tinh hoàn và dương vật. Nếu một người không được điều trị nhanh chóng, nó có thể dẫn đến tình trạng tinh hoàn bị xoắn.

Ngoài ra, nếu một tinh hoàn không di chuyển xuống vị trí bừu, áp lực từ xương mu có thể làm vỡ tinh hoàn.

Và cuối cùng, như với bất kỳ cuộc phẫu thuật nào vùng tinh hoàn, chúng đều có nguy cơ làm hỏng ống dẫn tinh và đó là ống nối giữa tinh hoàn với niệu đạo gây vô sinh.

5. Phương pháp dùng để chẩn đoán tinh hoàn ẩn

Những phương pháp chủ yếu dùng để chẩn đoán người bị tinh hoàn ẩn bao gồm:

Tinh hoàn ẩn

Khám lâm sàng:

  • Người bệnh có thể tự sờ nhưng không thấy tinh hoàn ở dưới bìu hoặc sờ thấy ở ống bẹn có khối u nổi lên
  • Thăm khám vùng bẹn,bìu: bìu kém phát triển, tinh hoàn ẩn càng cao thì bìu càng kém phát triển. Trong khoảng 80% trường hợp, bác sĩ có thể sờ thấy tinh hoàn nằm ở trên trong ống bẹn. Tuy nhiên tinh hoàn ẩn thể trong ổ bụng hoặc lỗ bẹn sâu khi khám không sờ thấy tinh hoàn.

Khám cận lâm sàng:

  • Siêu âm bụng, chụp cắt lớp vi tính ổ bụng hay nội soi ổ bụng: là các phương tiện thăm dò từ thấp đến cao nhằm xác định chính xác vị trí của tinh hoàn ẩn. Ngoài ra, còn có thể phát hiện những bất thường khác của tinh hoàn như u tinh hoàn, vôi hóa nhu mô tinh hoàn,…
  • Xét nghiệm nhiễm sắc thể: nên được tiến hành một cách hệ thống để phát hiện các trường hợp giới tính không xác định.
  • Nghiệm pháp HCG: là một nghiệm pháp được sử dụng để xác định xem tinh hoàn có hay không có trong trường hợp cả hai tinh hoàn đều không sờ thấy.
  • Các xét nghiệm nội tiết tố: LH, FSH, prolactin, estradiol và testosterone.
  • Các xét nghiệm chỉ điểm khối u: αFP, β-HCG nên làm để phát hiện các trường hợp ác tính.

6. Biện pháp điều trị người mắc bệnh tinh hoàn ẩn

Tinh hoàn ẩn

Cần phát hiện sớm và điều trị trước 2 tuổi.

Nếu có thể sờ thấy tinh hoàn ở ống bẹn, tinh hoàn thường tự di chuyển xuống mà không cần điều trị. Nếu tới lúc trẻ được 6 tháng tuổi mà tinh hoàn vẫn không tự di chuyển xuống, có thể cần một số biện pháp can thiệp.

Bên cạnh điều trị nội khoa bằng thuốc, có thể điều trị tinh hoàn ẩn bằng phẫu thuật:

Biện pháp phẫu thuật sẽ được bác sĩ chỉ định nếu điều trị nội khoa không hiệu quả, đảm bảo các nguyên tắc sau:

  • Đưa tinh hoàn ra ngoài lớp phúc mạc, đóng phúc mạc.
  • Phẫu tích, bóc tách, kéo dài cuống tinh hoàn để chuyển tinh hoàn vào bìu.
  • Phẫu thuật điều trị bệnh tinh hoàn ẩn là một phẫu thuật bảo tồn, do vậy nên được tiến hành khi có các phẫu thuật viên nhiều kinh nghiệm.
  • Thời gian phẫu thuật tốt nhất là khi trẻ được 1-2 tuổi.

Đối với nam giới trưởng thành, cần phải tiến hành phẫu thuật ngay nếu:

  • Tinh hoàn chưa bị ung thư hóa thì tiến hành phẫu thuật hạ tinh hoàn, kết hợp với cân bằng nội tiết tố
  • Tinh hoàn bị ung thư hóa thì cần cắt bỏ tinh hoàn, nạo vét hạch kết hợp với điều trị chống ung thư hỗ trợ

7. Phương pháp phòng tránh tinh hoàn ẩn 

Tình trạng tinh hoàn ẩn có thể được hạn chế thông qua các phương pháp sau:

Tinh hoàn ẩn

  • Tinh hoàn ẩn chịu sự tác động của nhiều yếu tố, trong đó có những yếu tố có thể phòng tránh được như khi mẹ mang thai tránh dùng diethylstilbestrol nhiều hoặc không dùng các chế phẩm kháng androgen.
  • Đối với trẻ trai sinh nhẹ cân, sinh non, sinh đôi, cha mẹ cần chú ý kiểm tra trong lúc thay tã và tắm xem bé có bị tinh hoàn ẩn hay không để đưa trẻ đi điều trị sớm. Mọi trường hợp phát hiện được trẻ trai bị tinh hoàn ẩn, cha mẹ cần đưa con đi khám để được chẩn đoán và điều trị sớm, tránh nguy cơ vô sinh và ung thư hóa tinh hoàn cũng như những biến chứng khác.
  • Khi bé đến tuổi dậy thì cha mẹ hãy nói về những thay đổi thể chất có thể xảy ra và giải thích cách tự kiểm tra tinh hoàn cho trẻ vì tự khám tinh hoàn là kỹ năng quan trọng để phát hiện sớm các khối u.
  • Kiểm tra tình trạng tinh hoàn để chắc chắn rằng chúng phát triển bình thường, kể cả khi đã phẫu thuật chỉnh lại.

Có rất nhiều nguyên nhân có thể dẫn đến tình trạng bị tinh hoàn ẩn ở trẻ em và người trưởng thành. Việc điều trị có thể dựa trên nguyên nhân gây bệnh, chữa khỏi hay không cũng còn dựa trên nhiều yếu tố đó là còn chưa kể rất khó để mà có thể chẩn đoán bệnh. Thế nên khi mà thấy có bất cứ dấu hiệu nào bất thường về vùng tinh hoàn của bạn việc chủ động đi khám là điều cần thiết.

Nếu bạn vẫn còn những thắc mắc về tình trạng xuất tinh ra máu xin vui lòng liên hệ tới số Hotline 1900.633.988, hoặc đăng kí trực tiếp với chúng tôi để được tư vấn thêm.